در قسمت دوم از دانشنامه "اجرای میلگردها در ساختمان" به نکات اجرایی میلگردها در اعضای بتنی مانند شناژ و ستون و نکات کلی اجرای میلگردها در ساختمان پرداخته می شود.

اصول آرماتورگذاری شالوده ها

در اجرای آرماتورها در کف ساختمان یا شالوده که مهمترین بخش در آرماتورگذاری ساختمان می باشد، بایستی نکات زیر را رعایت کنیم:
•    آرماتورها در کف شالوده به صورت شبکه ای قرار داده می شود.
•    جهت حفظ فاصله مناسب بین دو شبکه آرماتور از خرک استفاده می شود.
•    در کناره های فنداسیون، آرماتورهای شبکه با خم 90 درجه و به طول معین قرار داده می شوند. این کار برای ایجاد چسبندگی بیشتر و انتقال مناسب تر نیرو بین فولاد و بتن به کار می رود.
•    آرماتور گذاری در فنداسیون ها می تواند به صورت شبکه های تحتانی یا ترکیبی از شبکه های تحتانی و فوقانی و با توجه به میزان بار و عمق فنداسیون اجرا شود.


انواع آرماتورهای استفاده شده در شناژ
آرماتورهای استفاده شده در شناژ شامل دو نوع آرماتور طولی و عرضی می باشد. آرماتورهای طولی موجب تقویت ستون در مقابل بارهای فشاری و خمشی می شود.
هم چنین آرماتورهای عرضی یا خاموت ها وظایف زیر را بر عهده دارند:
•    نگه داشتن آرماتورهای طولی
•    جلوگیری از کمانش آرماتورهای طولی بر اثر نیروهای فشاری
•    تقویت ستون در مقابل بارهای جانبی وارده


هم چنین با توجه به شکل هندسی ستون از خاموت های مختلف استفاده می شود. به طور مثال، برای ساخت شمع ها و ستون های استوانه ای شکل از خاموت های دایره ای به نام دورپیچ یا اسپیرال استفاده می شود.


اجرای آرماتوربندی ستون ها

مراحل اجرای آرماتورها در ستون به شرح زیر می باشد:
•    خم زدن آرماتورهای ریشه ستون
•    انتقال خاموت ها به محل ستون
•    جاگذاری خاموت ها در ریشه ستون
•    انتقال آرماتورهای طولی به محل ستون
•    مشخص کردن محل قرارگیری خاموت ها بر روی آرماتورهای طولی
•    بستن آرماتورهای طولی ستون به آرماتورهای ریشه به وسیله سیم
•    بستن خاموت ها به آرماتورهای طولی

 

پوشش (کاور) بتنی بر روی آرماتورها
حداقل فاصله ی رویه آرماتورهای طولی یا عرضی از سطح بتن را پوشش بتنی (کاور) آرماتور می گویند. با توجه به اینکه پوشش بتنی روی آرماتورها در حفظ و نگهداری آرماتورها و عمر مفید سازه بتنی اهمیت فراوانی دارد، بنابراین بایستی پیمانکار در نصب آرماتورها و هم چنین ریختن و متراکم کردن بتن نهایت دقت عمل را داشته باشد. چرا که اجرای غیر اصولی این بخش، موجب جابه جایی و تغییر محل آرماتورها شده و تنش های اضافی در اعضای ساختمان ایجاد می کند.


چنان چه در نقشه های اجرایی و دستورالعمل ها، حداقل پوشش بتنی روی آرماتورها ذکر نشود، بایستی موارد زیر که مربوط به ضوابط پوشش بتن است را رعایت کنیم:
•    ضخامت پوشش بتنی روی آرماتورها، نباید از قطر میلگردهای مصرفی کمتر باشد.
•    ضخامت پوشش بتنی، نباید از حداکثر قطر شن مصرفی در بتن (برای شن تا قطر 32 میلیمتر)، کمتر اختیار شود.
•    برای آرماتورهای مستقیم کف و سقف که در معرض رطوبت و خوردگی نیستند، به شرط موافقت دستگاه نظارت، رعایت ضخامت پوشش الزامی نیست.

سایر نکات اجرایی درخصوص میلگردها
•    حداقل میلگرد استفاده شده در ساختمان های بتنی، میلگرد نمره 6 می باشد.
•    فاصله مرکز به مرکز آرماتورها و خاموت ها، بایستی دقیقا از روی نقشه های سازه ای اجرا شود.
•    در نام گذاری میلگردها از شماره های مختلفی استفاده می شود. به عنوان مثال میلگرد 18، میلگردی است که قطر آن 18 میلی متر می باشد.
•    میلگرد در ساختمان های فلزی، بیشتر در فنداسیون و شناژها استفاده می شود. سپس پروفیل ها فولادی را بر روی این فنداسیون بنا می کنند.
•    شبکه آرماتورها در بتن، بایستی به صورت یک کلاف یک پارچه عمل می کند، چرا که نحوه ی اتصال آن ها به یکدیگر اهمیت زیادی داشته و حتما بایستی با نظارت مهندس ناظر اجرا شود.
•    در کارگاه ها، برای اتصال دو میلگرد به یکدیگر، 40 برابر قطر میلگرد را باهم اورلب کرده و به وسیله سیم مفتول آن ها را به همدیگر می بندند. این نوع اتصال، فقط برای میلگردهای تا نمره 32 مجاز می باشد.
•    انتخاب قطر آرماتور و هم چنین نحوه ی اجرای آن بایستی دقیقا طبق نقشه ها و با نظارت مهندس ناظر اجرا شود.
•    میلگردهای مصرفی در بتن از نوع میلگرد آجدار می باشد. علت استفاده از این نوع میلگردهای آجدار، درگیری خوب آن ها با بتن به واسطه ی وجود آج ها بر روی میلگرد می باشد.
•    در موقع جاگذاری شبکه آرماتورها باید دقت کنیم تا درست در وسط پی قرار گیرد، چراکه در هنگام بتن ریزی لازم است از همه طرف توسط بتن احاطه شود.
•    در قسمت های بالایی پی، نیروهای کششی آرماتورها کم و نیروهای فشاری وارده بر بتن زیاد می باشد. از طرف دیگر عکس این وضعیت در قسمت پایین پی وجود دارد، یعنی نیروهای کششی در آرماتورها زیاد و نیروهای فشاری وارد بر بتن کم می باشد. بنابراین در قسمت پایین پی بایستی از میلگردهایی با تعداد بیشتر و نمره بالاتر استفاده کرد.
•    پس از آماده سازی شبکه آرماتورها، آن را به محل فنداسیون منتقل کرده و درکف پی قرار می دهند. از طرفی به علت اینکه در کف پی، یک لایه بتن مگر ریخته می شود، بایستی بین شبکه ی پی و بتن مگر فاصله ای در حدود 3 سانتی متر رعایت شود. برای ایجاد این فاصله از اسپیسرها استفاده می کنند. 
•    میلگردها معمولا در شاخه های 12 متری به بازار عرضه می شود. در کارگاه این میلگردها را روی خرک یا روی زمین قرار داده و با توجه به شکل و ابعاد فنداسیون، آن ها را در انداره های مختلف قیچی می کنند. هم چنین در صورت نیاز به طول بیش از 12 متر در شبکه ی پی، میلگردها را به یکدیگر اورلب کرده و با سیم مفتول می بندند.