سیستم های مرکب دال فولادی – بتنی که به سقف های عرشه فولادی نیز معروفند، از اقتصادی ترین روش های ساخت سقف برای ساختمان های فلزی می باشند. در این نوع سقف ها، ورق های گالوانیزه ذوزنقه ای شکل به تیرها و شاه تیرهای فولادی متصل شده، سپس دال بتن مسلح بر روی آن اجرا می شود.

تعریف سقف های عرشه فولادی
سقف های عرشه فولادی، به سقف هایی گفته می شود که از ورق های گالوانیزه فولادی ذوزنقه ای شکل و برش گیرها ساخته می شوند که درنهایت با استفاده از آرماتور بندی و بتن ریزی بر روی این ورق فولادی، اجرا می شوند. این سقف ها از نوع سقف های کامپوزیت بوده که تیرهای فرعی از بخش های اصلی در آن ها به شمار می رود و در بین تیرهای اصلی قرار داده می شوند. 

ویژگی های سقف های عرشه فولادی:
مصالح به کار رفته در سقف های عرشه فولادی با عملکرد مختلط خود، باعث افزایش صلبیت سقف و رفتار مطلوب برشی آن می شود. هم چنین نسبت به سقف های مرسوم در ساختمان های اسکلت های فولادی، وزن کمتری دارند. دلیل سبک بودن این سقف ها هم کم بودن وزن ورق گالوانیزه می باشد.
در سقف های عرشه فولادی، قسمت عرشه که از جنس ورق گالوانیزه ذوزنقه ای آجدار می باشد، به عنوان قالب بتن ریزی در سقف باقی مانده و با بتن به صورت مرکب نقش سازه ای ایفا می کند. این نوع عملکرد، باعث افزایش دهانه های تیرریزی تا 4 متر و بیشتر، بدون استفاده از شمع می شود. همچنین روش استاندارد اجرای این نوع سقف ها، استفاده از گلمیخ، برای جوش ورق به تیر بوده که جزء ضوابط مقررات ملی ساختمان، مبحث دهم نیز می باشد. 
در فرآیندهای مدرن و صنعتی دنیای امروز، هدف افزایش سرعت اجرا، حذف مصالح و روش های سنتی وقت گیر و کاهش هزینه ها می باشد. از این رو عرشه های فولادی به کار رفته در سقف های کامپوزیت موجب افزایش فوق العاده سرعت اجرای سقف ها شده و باعث کاهش هزینه ها به خصوص در پروژه های بزرگ می شود.

سقف های کامپوزیت عرشه فولادی (Metal Dock) یکی از روش های نوین اجرا در ساختمان ها می باشد که موجب افزایش سرعت ساخت سازه نیز می شود. چرا که بتن ریخته شده روی سقف، سطح بسیار صاف و یکپارچه ای دارد و پس از آن نیاز به کف سازی و پوکه ریزی نمی باشد.

اجزاء سقف های عرشه فولادی:

سقف های عرشه فولادی از قسمت های زیر تشکیل می شوند:
•    ورق فولادی
•    گل میخ یا برشگیر
•    میلگرد
•    بتن


1) ورق فولادی: 

ورق فولادی از ورق گالوانیزه با ضخامت 0.8 تا 1.2 میلیمتر ساخته می شود. به کمک دستگاه به حالت موجدار در می آید و هر موج در مقطع ورق به شکل ذوزنقه می باشد.


2) گل میخ: 
گل میخ ها باعث اتصال ورق گالوانیزه و بتن به یکدیگر می شوند تا بتوانند به صورت یکپارچه عمل کنند. به عبارت دیگر، گل میخ ها همان نقش برش گیرها را دارند. 
گل میخ ها دارای قطر حداکثر 20 میلیمتر و ارتفاع آن ها با توجه به شکل ورق فولادی متغیر می باشد. هم چنین این گل میخ ها در دستگاه جوش قوس الکتریکی به تیرها جوش زده می شود.


3) میلگرد: 

به چهار دلیل از میلگرد در سقف های عرشه فولادی استفاده می شود:
•    مقاومت در برابر لنگرهای منفی در دهانه های ممتد و کنسول ها
•    تحمل بارهای متمرکز 
•    عملکرد به عنوان میلگرد حرارتی
•    مقاومت در برابر لنگرهای مثبت، در صورت صرف نظر کردن از عملکرد کششی ورق فولادی


4) بتن:

 در سقف های عرشه فولادی از بتن معمولی یا بتن سبک استفاده می شود که مقاومت فشاری آن می تواند از 200 تا 300 کیلوگرم بر سانتی متر مربع متغیر باشد که به نوع بارگذاری و مشخصات دهانه بستگی دارد.

اصول طراحی سقف های عرشه فولادی:
طراحی سقف های عرشه فولادی در 3 مرحله انجام می گیرد:
1) طراحی عملکرد مرکب بین عرشه فولادی و بتن سقف: 
مهمترین اصل در طراحی سقف های عرشه فولادی، اتصال خوب بتن و ورق فولادی به یکدیگر می باشد. 
عواملی که باعث ایجاد این اتصال می شوند به فرم ظاهری مقطع، مانند شیب ورق، برجستگی های روی آن، سخت کننده ها، ارتفاع و ضخامت ورق بستگی دارد. تمامی این ویژگی های در آیین نامه های SDI، CSSBI، BS5950 و مبحث 10 مقررات ملی ساختمان ذکر شده اند.


2) طراحی عملکرد مرکب بین تیر فرعی و دال عرشه فولادی:
در این مرحله، تیرهای فرعی و تعداد و اندازه گل میخ ها بر طبق آیین نامه های ذکر شده در دو مرحله طراحی می گردد:
الف) مرحله ساخت: طراحی قبل از گیرش بتن و تحت بارهای حین ساخت 
ب) مرحله بهره برداری: طراحی پس از گیرش بتن و ساخت سقف تحت اثر تمام بارهای زنده و مرده.


3) توزیع بار و کنترل نهایی: پس از طراحی دهانه طبق بارهای وارده و ضخامت بتن و توزیع بارهای وارده بر المان های اصلی سازه، جهت اطمینان از ایمنی و مقاومت سقف در شرایط مختلف، بایستی دو مرحله زیر کنترل شود:
•    کنترل لرزش و کوبش در سقف
•    کنترل تغییر شکل و جابجایی در سقف


مراحل اجرای سقف های عرشه فولادی:
1) دپو و انتقال به طبقات:

 ابتدا ورق های کامپوزیت به کارگاه انتقال یافته و در یک فضای کوچک دپو می شود. سپس توسط کارگران و با استفاده از یک بالابر به طبقات مختلف انتقال می یابد.
2) جاگذاری عرشه های فولادی:
در این مرحله گیره های نر و مادگی سقف ها توسط کارگران در یکدیگر درگیر می شود که بعد از آن می توان به راحتی بر روی سقف رفت و آمد کرد. 
3) نصب میلگرد و گل میخ:
در این مرحله نیز عرشه های فولادی به کمک گل میخ به تیرها متصل می شود و موجب کاهش وزن تیرهای فولادی می گردد.
4) بتن ریزی:
در انتها و بعد از اتصال میلگردها بتن ریزی سقف انجام می شود که به دلیل ضخامت کم دال، گیرش بتن به صورت یکنواخت انجام می گیرد.

مزایای سقف های عرشه فولادی:
در ادامه به بررسی مزایای سقف های عرشه فولادی و دلایل هرکدام می پردازیم:
•    سرعت اجرای بالا:
•    عدم نیاز به شمع گذاری
•    امکان بتن ریزی همزمان چند سقف
•    حذف عملیات قالب بندی و باز کردن مجدد

سبک بودن:
•    کاهش ۱۰ تا ۳۰ درصدی از بار مرده سقف
•    صرفه جویی ۴۰ تا ۷۰ درصدی در مصرف فولاد سازه های فلزی 
•    صرفه جویی ۱۰ تا ۱۵ درصدی در مصرف میلگرد سقف
•    صرفه جویی در مصرف بتن 
•    امکان حمل ورق عرشه فولادی تا ۲۵۰۰ متر مربع در یک تریلر


مقرون به صرفه بودن:
•    کاهش بیش از ۵۰ درصد هزینه اجرای اسکلت 
•    بازگشت سریع سرمایه
•    قیمت مناسب ورق گالوانیزه در سقف های عرشه فولادی
•    کاهش هزینه های نظارت و اجرا
•    تخصیص حداکثری وام صنعتی سازی
•    کاهش هزینه های کارگاهی


ایمنی بیشتر برای کارگران:
•    استفاده از عرشه فولادی به عنوان قالب دائمی در سقف
•    در اختیار داشتن سکوی کار مناسب در اولین مرحله اجرا 
•    عدم ریزش در هنگام زلزله
•    عدم خطر سقوط تجهیزات به علت وجود عرشه فولادی
مقاومت در برابر شرایط جوی
•    امکان کنترل میزان پوشش گالوانیزه روی ورق ها در تمامی شرایط آب و هوایی
•    عدم افزایش قابل ملاحظه هزینه های اجرایی 

مدرن بودن :
عملکرد عرشه با مقاومت کششی بالا
طراحی منعطف باتوجه به ضخامت های مختلف 
 افزایش اصطکاک بتن با ورق فولادی به دلیل فرم ذوزنقه ای شکل عرشه فولادی
امکان به کارگیری عایق های صوتی و حرارتی در داخل سقف
دارای زیرنمای زیبا جهت پارکینگ های طبقاتی بدون نیاز به سقف کاذب
کاهش ارتعاشات سقف
عمر مفید و طولانی

معایب سقف های عرشه فولادی:
لرزش این نوع سقف اصلی ترین ایرادی است که به آن وارد است که آن هم در صورت اجرای درست و اصولی بر  طبق ضوابط موجود در مقررات ملی ساختمان قابل چشم پوشی است.